Otomotiv dünyasında bazı gelişmeler olur ki bir anda sadece bir şirketin hisse değerlerini değil, koca bir ülkenin sanayi projeksiyonunu hareketlendirir. Doğuş Otomotiv ile Volkswagen Grouparasında imzalanan ve binek araçların Türkiye’de üretilmesine yönelik seçenekleri kapsayan Niyet Mektubu (MOU) tam olarak böyle bir etki yarattı.
Hemen altını çizelim: İmzalanan metin kesinleşmiş bir fabrika yatırımı ya da üretim sözü değil. Sanayide MOU, tarafların “Aynı masa etrafında, aynı hedef için fizibilite çalışmaya hazırız” demesi aslında. Yani bir niyet beyanı. Ancak bu adımın sembolik değeri, hukuki sınırlarının oldukça ötesinde.
Hafızalarımızı tazelersek: Temmuz 2024 içinde Çinli BYD markasının Manisa’da kurulması planlanan, yaklaşık 1 milyar avroluk mega yatırım için hükümetimizle bir anlaşma imzalanmıştı. Değişen küresel pazar dinamikleri nedeniyle son anda bu yatırım raf ömrünü tamamladı ve ortadan kalktı. O günden bu yana küresel otomotiv mimarisi kökten değişti. Elektriklileşme yarışı, Çinli üreticilerin agresif küresel genişlemesi ve Avrupa Birliği içindeki yatırımları, tedarik zincirlerinin yeniden haritalandırılması ve son dönemde Avrupa Birliği’nin çeperinde şekillenen “Made in Europe” korumacı yaklaşımları, Avrupalı dev markaları ezber bozmaya zorluyor.
İşte tam bu noktada Türkiye’nin, Doğu Avrupa ile Asya arasındaki stratejik ve kopmaz halka olarak yeniden öne çıkması söz konusu. Ülkemizin tedarikçi ağı, yüksek kalitedeki iş gücü, üretim disiplini ve Avrupa pazarının dibindeki lojistik konumuyla eşsiz bir otomotiv üssü olduğu mutlak. VW’nin bu adımı, Avrupa dışındaki üretim kanallarını (örneğin kısmi montaj / SKD modellerini) optimize etme çabası olduğu gibi, iç pazardaki yerli üretim avantajından faydalanma arayışından başka bir şey değil bence.
Ancak bu niyet mektubunu sadece bir araç montaj arayışı olarak okumak sığ bir yaklaşım olur. Sürecin geleceğini belirleyecek asıl unsur, Türkiye otomotiv sanayisinin geçirmekte olduğu yeşil dönüşüm ve AB ile olan sınai entegrasyon olacak. Volkswagen gibi bir üretici için yerelleşme kararı alırken bakılacak ana kıstaslar artık sadece işçilik maliyetleri veya pazar büyüklüğü değil elbette. Ek olarak üretimin karbon ayak izi, sanayinin yenilenebilir enerji entegrasyonu ve tedarik zincirinin sürdürülebilirlik normlarına uyumu önemli konular olacak.
Türkiye olarak bu potansiyeli gerçeğe dönüştürmek istiyorsak karbondan arındırılmış yeşil sanayi dönüşümünü hızlandırmamız, tedarikçilerimizi küresel anlamda Sosyal ve Yönetişim standartlarına tam uyumlu hale getirmemiz gerekli. AB ile sınai entegrasyon derinleştikçe, Türkiye bir “fason üretim merkezi” olmanın ötesine geçip, küresel devlerin elektrikli ve yeni nesil mobilite mimarilerinde stratejik ortağı haline gelmeli.
Doğuş Otomotiv ve VW’nin imzaladığı bu MOU, Türkiye otomotiv ekosistemi için son derece kıymetli bir fırsat penceresidir. Şimdi yapılması gereken, bu niyet beyanını masada bırakmayıp; yeşil dönüşüm ve sanayi politikalarıyla destekleyerek kalıcı, katma değerli bir üretim ortaklığına çevirmek olacaktır. Hep birlikte katkıda bulunalım.